H Harfi İle Başlayan Osmanlıca Terimler, 205. Sayfa

Osmanlı Terimleri Sözlüğü

Havâss u avâm Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, İleri gelen kimseler ve halk.

Havass-i (hamse-i) bâtina Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Kalbe bağlı beş duyğu: Hiss-i müşterek (hayâl kuvveti), müdrike (akıl), vehim (vâhime), hâfıza, mutasarrıfa (meydana getirici hayal kuvveti).

Havass-i (hamse-i) zâhire Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Zâhirî beş duygu: Tatmak, görmek, işitmek, koklamak, dokunup duymak.

Havâss-i hümayun Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Tar: Osmanlı İmparatorluğunun fütuhat devirlerinde (yükselme devri) fethedilen araziden devlet hazinesine ayrılan kısım. Her yer zaptedildikçe, arazi: timar, zeamet ve has namıyla üç sınıfa ayrılırdı. Meselâ 250 köyden müteşekkil bir sancağın 100-150 köyü ikişer üçer köy olarak 40-50 tımara ayrılır, harpte başarı gösteren askerlere dağıtılırdı. Kalanı zeamet ve has itibar edilerek bundan vezirlere, sancak beylerine, beylerbeyilere ve sâir devlet büyüklerine hisse ifraz edildikten sonra geri kalan kısım, "Hass-ı Hümâyun" namıyle devlete bırakılırdı. (O.T.D.S.)

Havâss-i refia Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Tar: Eyüp Kadılığı eskiden Çatalca'ya kadar uzanır ve Çatalca'da kadının bir vekili bulunurdu. İkinci meşrutiyete kadar bütün mahkeme işleri, kadının tayin ettiği bir naib tarafından idare edilirdi. Meşrutiyet devrinde diğer kadılara yapıldığı gibi, Eyüp Kadılığına da maaş bağlandı. Şer'î ve nizamî mahkemeler birleştirilince havâss-ı refia ortadan kaldırıldı.

Havass-ı hamse Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Beş duyu. (Görme, tatma, işitme, dokunma, koklama)

Havat Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Tavşancıl kanadının fısıltısı. * Ses, sadâ.

Havatif Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Göz kamaştırıcı şeyler. (Bak: Hâtıf)