H Harfi İle Başlayan Osmanlıca Terimler, 359. Sayfa

Osmanlı Terimleri Sözlüğü

Hikmet-i ilâhiye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Allah'ın hikmeti. Mahlûkatın yaratılışında Allah'ın gayeleri.

Hikmet-i ilâhiyye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Allah'ın hikmeti, yalnız O'nun bileceği iş.

Hikmet-i kur`aniye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Kur'an'a mahsus hikmet. (Amma Hikmet-i Kur'âniye ise; nokta-i istinadı, kuvvete bedel hakkı kabul eder. Gâyede menfaate bedel fazilet ve rızâ-yı İlâhîyi kabul eder. Hayatta düstur-u cidal yerine düstur-u teâvünü esas tutar. Cemaatlerin râbıtalarında; unsuriyet, milliyet yerine râbıta-i dinî ve sınıfî, ve vatanî kabul eder. Gayâtı, hevesât-ı nefsâniyenin tecavüzatına sed çekip ruhu maâliyata teşvik ve hissiyat-ı ulviyyesini tatmin eder ve insanı kemâlât-ı insaniyeye sevk edip insan eder... Hakkın şe'ni, ittifaktır. Faziletin şe'ni, tesanüddür. Düstur-u teâvünün şe'ni, birbirinin imdadına yetişmektir. Dinin şe'ni, uhuvvettir, incizabdır. Nefsi gemlemekle bağlamak, ruhu kemâlâta kamçılamakla serbest bırakmanın şe'ni saadet-i dâreyndir. S.)

Hikmet-i madde Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, İşin hikmeti.

Hikmet-i samedâniye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Samed olan Allah'ın hikmeti.

Hikmet-i tabiiye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Fizik bilgisi.

Hikmet-i tecrübiye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Tecrübeye dayanan hikmet ve ilim.

Hikmet-i teşri` Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, (Hikmet-i teşriiye) Şeriata dayanan kanun yapma ilmi. Şer'î ve Rabbanî kanunların hikmeti.