K Harfi İle Başlayan Osmanlıca Terimler, 144. Sayfa

Osmanlı Terimleri Sözlüğü

Kaziye-i cüziyye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Hükmü, mevzuun bazı efradına şamil olan kaziye. "Bazı şeyler serttir." gibi.

Kaziye-i hamliyye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man : Mahmulün (yâni, haberin), mevzua (yani mübtedaya) sübut veya nef'i ile hükmü hâvi olan kaziyye. Tabir-i diğerle: Mahmulün mevzua kayıtsız ve şartsız olarak isnad olunduğu kaziyyeye denir. "Dünya fânidir" gibi.

Kaziye-i ihtimaliyye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Bir şeyin olması veya olmaması mümkün olmak ihtimâli üzerine bina olunan kaziyye.

Kaziye-i külliye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Hüküm mevzuunun cemi efradına şâmil olan kaziyye. "İnsanların cümlesi nâtıktır" gibi.

Kaziye-i ma`dule Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Selb, ya mevzuundan ya mahmülünden ikisinden cüz' olan, yâni kendinde hem isbat ve hem de nefiy kaziyyelerdir. "Nefs-i nâtıka gayr-i mürekkebdir" gibi.

Kaziye-i mahkûmun bihâ Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, (Bak: Kaziye-i muhkeme)

Kaziye-i mahsusa Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Mevzuu yalnız bir fertten ibaret olup da hüküm onun üzerine olan kaziyyedir. Buna Kaziye-i şahsiyye dahi denir. "İstanbul en büyük şehirlerin birincisidir" gibi.

Kaziye-i makbule Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Kabule mazhar olmuş hüküm ve iddia. İtimad edilir zâtların söyledikleri ve bu itimada binâen kabul edilen kaziyye.