K Harfi İle Başlayan Osmanlıca Terimler, 145. Sayfa

Osmanlı Terimleri Sözlüğü

Kaziye-i meşhure Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Herkesce sâbit olduğu hasebiyle hükmolunan kaziyye.

Kaziye-i mevhume Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Mâkul işler üzerine kuvve-i vâhimenin hükmeylediği kâzib kaziyyedir.

Kaziye-i muhayyele Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Kizb olduğu mâlum iken nefsin ya münbasit ya münkabız olduğu kaziyye. Hayali olan hüküm.

Kaziye-i muhkeme Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Tam, sağlam hüküm. Temyizin tasdikinden geçmiş, değişmez hâle gelmiş mahkeme kararı ki, böyle bir karara mazhar olan herhangi birşey hakkında tekrar dava açılamaz; dâva mevzuu yapılamaz. Aksi takdirde kanun namına kanunsuzluk yapılmış olur. Buna "Kaziye-i mahkumun bihâ" da denir. (Bak: Muhkem kaziyye)

Kaziye-i mümkine Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Mümkün olan hüküm, kaziyye.(Meselâ: Kim iki rekât namazı filan vakitte kılsa, bir hac kadardır. İşte iki rekât namaz bazı vakitte bir hacca mukabil geldiği hakikattır. Herbir iki rekât namazda bu mâna külliyet ile mümkündür. Demek şu nevideki rivayetler vukuu bilfiil dâimi ve külli değil, zira kabulün madem şartları vardır. Külliyet ve daimilikten çıkar. Belki ya bilfiil muvakkattır, mutlaktır, veyahut mümkinedir, külliyedir. Demek şu nevi ehadisteki külliyet ise, imkân itibariyledir... S.)

Kaziye-i mutlaka Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Hiçbir ihtimâl gösterilmeyip, bir şeyin şöyle olduğuna veya olmadığına açıktan açığa hükmolunan kaziyye'dir.

Kaziye-i nazariyye Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Aklın bir delil ile tasdik eylediği kaziyye. Delilinin mukaddematı yakiniyyattan ise, yakiniyye'dir ve illâ zanniye olur.

Kaziye-i sâlibe Osmanlı teriminin Türkçe karşılığı, Man: Mevzuun mahmulünden selbiyle hükmolunan, yâni; bir şeye nefi ile hükmeyleyen kaziyye'dir. "Kamerin ziyası kendinden değildir" gibi.